Tác động của khoa học công nghệ

04:16 |

TÁC ĐỘNG CỦA KHOA HỌC CÔNG NGHỆ

ĐỐI VỚI QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN VĂN HÓA VIỆT NAM TRONG THỜI GIAN QUA

GS. TS. Dương Phú Hiệp

Hội nghị Trung ương 2 khóa VIII (năm 1986) của Đảng đã khẳng định phát triển khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu, nhưng trong thực tế khoa học công nghệ chưa phát triển mạnh ở Việt Nam, nên sự tác động của nó đối với quá trình phát triển văn hóa Việt Nam trong thời gian qua cũng chưa mạnh mẽ.

Tuy nhiên, khoa học công nghệ trong thời gian qua đã tác động ở mức độ nhất định đối với quá trình phát triển văn hóa Việt Nam.

Vào những năm 70 của thế kỷ trước, khi bắt đầu xuất hiện máy vi tính và công nghệ thông tin ở các nước công nghiệp phát triển đã gây ra những đảo lộn bất ngờ khi thấy xuất hiện một số ngành mới như: điện tử, bán dẫn, vi điện tử, máy điện toán, ti vi màu, v.v...

Cuộc cách mạng khoa học công nghệ hiện đại ảnh hưởng mạnh mẽ đến quá trình phát triển văn hóa Việt Nam, đặc biệt là sự xuất hiện ở Việt Nam văn hóa màn hình. Hiện nay, văn hóa màn hình đã trở thành một hệ thống cơ bản trong văn hóa Việt Nam.

Về mặt văn hóa, đã có các hoạt động mới - xuất hiện giáo dục từ xa, truyền hình và phát thanh theo công nghệ số, nối mạng toàn cầu internet, xu hướng sử dụng máy tính để nối mạng... Nối mạng internet toàn cầu, điện thoại di động, fax, thư điện tử giúp con người truy cập thông tin một cách tức thời, giao dịch với hàng ngàn, hàng vạn đối tác không khó khăn. Các thế hệ máy tính liên tiếp ra đời giúp con người giảm nhẹ cả lao động chân tay và lao động trí óc. Với tác dụng lớn lao và sâu sắc của máy tính điện tử đã hỗ trợ rất nhiều cho con người trong lao động.

Tác động của khoa học công nghệ đối với các ngành văn hóa thể hiện như sau:

Một là, tác động đến giáo dục đào tạo:

Thị trường lao động đang cạnh tranh về trình độ chuyên nghiệp và tay nghề, tác động trực tiếp đến giáo dục nên hầu như mọi quốc gia đang tiến hành cải cách giáo dục để đáp ứng nhu cầu về số lượng và chất lượng đào tạo. Sự đòi hỏi về vốn tri thức và trình độ hiểu biết của các thành viên trong xã hội đang hướng tới xã hội học tập, học suốt đời.

Những tri thức phổ biến để trang bị cho con người khi gia nhập vào lực lượng lao động mới phải bao gồm:

(1) Biết sử dụng máy vi tính cũng như các trang thiết bị khác của công nghệ thông tin và truyền thông ở một trình độ nhất định để có thể tìm được trên mạng tất cả cái gì mà mình cần để bổ sung tri thức, phục vụ cho việc làm.

(2) Biết cách tìm kiếm thông tin, tri thức cần thiết từ các thư viện, nhất là thư viện điện tử, các cơ sở dữ liệu trong nước và thế giới thông qua Internet.

(3) Biết ngoại ngữ đủ để giao tiếp với người nước ngoài, để trao đổi thông tin, tri thức và hợp tác trong công việc.

Mạng và ứng dụng kỹ thuật số đã tạo ra một hình thức hoàn toàn mới của giáo dục. Đó là học từ xa với thầy ảo, nhà trường ảo.

Các trường học ở Việt Nam đang sử dụng máy vi tính khá phổ biến.

Hai là, tác động đến văn hóa nghệ thuật và ngôn ngữ.

Do sự tác động của khoa học công nghệ, văn hóa nghệ thuật chưa bao giờ có thể có các điều kiện và phương tiện đầy đủ, thăng hoa như hiện nay thông qua các thành tựu mới nhất của Internet, của các công cụ về hình ảnh, âm thanh... Có cả rô bốt hướng dẫn bảo tàng.

Về văn hóa nhờ có khoa học công nghệ mà Việt Nam có điều kiện tốt hơn để tiếp xúc với văn hóa thế giới làm cho người Việt Nam phải biết bảo vệ văn hóa dân tộc khi tiếp xúc với văn hóa ngoại lai.

Nhờ công nghệ số và máy điện toán người ta có thể mô phỏng được mọi loại âm sắc, mọi loại nhịp điệu... và hòa quyện chúng để sáng tạo ra nhiều loại âm nhạc.

Nhờ công nghệ số mà ngôn ngữ đều có thể mã hóa, máy điện toán xử lý ngôn ngữ rất nhanh và truyền tải văn bản đi xa rất nhanh và thuận tiện. Công nghệ số với máy điện toán đã tạo ra bước nhảy vọt về xử lý ngôn ngữ của mọi dân tộc bao gồm: Dịch bằng máy, viết bằng máy, đọc bằng máy.

Ba là, tác động đến báo chí, xuất bản, quảng cáo.

Báo chí điện tử phát triển rất nhanh vì các ưu điểm: nhanh, màu đẹp, hình ảnh phong phú và giá rẻ, lưu trữ, trích ngang dễ dàng.

Quảng cáo cũng phát triển rất mạnh nhờ quảng cáo điện tử, đa màu và nội dung liên tục thay đổi, hấp dẫn.

Nhờ công nghệ in laze mà công tác xuất bản vô cùng thuận lợi.

Bốn là tác động đến truyền thông và điện ảnh.

Truyền thông bao gồm truyền thanh, truyền hình và các loại hình hội họp, giao tiếp trực tuyến. Sự phát triển rộng rãi truyền hình, truyền thanh đến cả các vùng xa xôi hẻo lánh, nhờ các mạng vệ tinh, có thể cho mọi người.

Điện ảnh công nghệ số thực sự đã tạo ra đột phá mới của điện ảnh hiện đại, không còn phải dùng phim mà thay vào đó là các đĩa ghi hình màu cực kỳ tinh xảo, bền lâu và rất dễ điều chỉnh hình ảnh, âm thanh, màu sắc bằng vi tính. Ứng dụng các thành tựu khoa học công nghệ mới vào sản xuất phim và lưu trữ phim.

Năm là, ở các nước có trình độ khoa học công nghệ phát triển cao, nền công nghiệp văn hóa đang hình thành và phát triển. Tuy Việt Nam chưa đủ điều kiện để phát triển ngành này, nhưng ngay từ bây giờ ta cần tạo ra điều kiện để phát triển mạnh công nghiệp văn hóa.